Fyrir réttu ári, nánar tiltekið á réttardaginn, voru línur lagðar að sumarferðinni 2005 hjá Sörla. Það mun vera löng hefð fyrir stórri réttarkjötsúpu þennan dag í Kjarnholtum og er hún veitt gestum, gangandi og ríðandi af miklum höfðingsskap.

Við í ferðanefnd héldum uppteknum hætti og treystum á góða vætti að láta vora snemma og ákváðum ferðadagana 15.-20. júní. Við höfum verið ótrúlega heppin með góð vor, en nú reyndi aðeins á þolrifin – ekki vegna kulda eða mikilla snjóa heldur langvarandi þurrka sem hömluðu mjög sprettu í úthögum. Vorum við farin að hafa af því verulegar áhyggjur að þurfa að útvega hey, þegar hann fór að rigna og haginn fór á fleygiferð.

15. júní
Miðvikudaginn 15. júní voru 140 hross komin í Miðdal og tæplega 60 manns mættu í Kjarnholt áður en dagur var úti. Margir voru með fellhýsi og tjaldvagna svo það var vel rúmt um mannskapinn sem valdi að gista inni, svo rúmt að einhver kallaði eftir eiginkonunni sem hafði alls ekki hugsað sér að vera með. Þetta var fljótlega orðið hið glæsilegasta samfélag og félagarnir nutu þess að stinga saman nefjum og kankast á í kvöldsólinni, mettir eftir sameiginlegan kvöldverð.

Fararstjórinn okkar og hönnuður ferðarinnar, hagvanur á heimaslóð, Friðrik I. Friðriksson kynnti ferðaplanið og fór yfir helstu atriði sem huga þurfti að. Síðan var hópaskiptingin kynnt og embættismenn settir í hlutverk. Það var notaleg eftirvænting í loftinu – og stemningin lofaði góðu.

16. júní
Fimmtudagurinn stóð undir fyrirheitum kvöldroðans og rann upp bjartur og fagur. Rútur fluttu mannskapinn í Miðdal þar sem reiðskjótarnir biðu okkar. Miðdalsbændur voru búnir að smala og undanfarar höfðu sett upp tökugerði svo ekki var eftir neinu að bíða að tína saman hrossin. Frábæru veðrinu fylgdi talsverð fluga og það var kostugleg sjón að sjá félagana, með netin í ótrúlegustu útfærslum, koma öllu heim og saman. Fyrsta dagleiðin var fyrirhuguð í Úthlíð og þau frábæru tíðindi bárust að við hefðum fengið leyfi að fara hinn forna Kóngsveg sem hefur verið lokaður umferð síðastliðin 10 ár a.m.k. Fararstjóri þennan dag var Efsta-Dalsbóndinn Snæbjörn Sigurðsson. Við teymdum af stað og fórum inn á Kóngsveg í landi Miðdalskots. Göturnar voru þröngar og báru þess merki að hafa lítið verið farnar á undanförnum árum, gróður hefur yfirtekið þær á stórum köflum. Víða var erfitt yfirferðar með taumhesta og varla gerlegt með fleiri en þrjá til reiðar. Það var frábær upplifun að ríða þessa fornu götu og útsýnið víða stórkostlegt um sveitirnar. Ilmurinn í skóginum dásamlegur og ekki leiðinlegt að þurfa að ýta frá greinum til að komast leiðar sinnar, ekki oft sem maður upplifir það, ríðandi.

Við fylgdum Kóngsveginum í land Efsta-Dals, en þar var stefnan tekin á Brúarárskörð. Eftir áningu var taumhestunum sleppt í rekstur. Landið varð fljótlega ógreiðfærara og gatan tapaðist áður en varði. Þarna varð okkur ljóst hversu nauðsynlegt var að hafa heimamann í fararstjórn. Skógurinn var svo þéttur á köflum að lausu hrossin bókstaflega hurfu, eftirreiðin sá ekki forreiðina og víða var torleiði vegna bleytu, en þarna eru miklar mýrar. Það var á þessari stundu sem maður þakkaði almættinu undangengna þurrkatíð.

Í mýrarflákunum leyndist skurður, vel hulinn gróðri. Hestur sem stakk sér út úr rekstrinum lenti ofan í, en mikil mildi var að það sást til hans, það leit út fyrir að jörðin hefði gleypt hann. Skurðurinn var fullur af vatni og þarna barðist blessuð skepnan fyrir lífi sínu. Fljótlega bar að mannskap sem tók þegar til við björgunaraðgerðir. Það voru fléttaðir saman taumar og kraftmiklir félagar skelltu sér í skurðinn til að koma útbúnaðinum fyrir og undir hestinn sem var hættur að berjast og beið þess sem verða vildi. Þetta leit illa út, stóðið horfið veg allrar veraldar og ekkert gekk að koma hestinum upp. Þá birtist björgin í gervi félaga okkar sem hefur þá sérvisku að ríða í útbúnaði sem minnir á villta vestrið. Það verður bið á því að Sörlafélagar glotti að þeim sem fara sínar eigin leiðir í reiðtygjavali, því kaðalhönkin úr ameríska söðlinum varð til þess að lífi hestsins var bjargað. Eigandi hankarinnar var heiðraður um kvöldið og útnefndur „Kúreki Íslands? við mikinn fögnuð félaganna. Hesturinn var í ótrúlega góðu standi eftir átökin, þreyttur, en gekk undir sjálfum sér í náttstað. Það var gott að upplifa hve samstíga félagarnir voru að leysa úr þessum vandræðum sem um stund virtust óyfirstíganleg hindrun.

Undir Arnarhól áðum við og ákváðum að Brúarárskörðin yrðu að bíða betri tíma. Við lögðum á vaðið eftir að Snæbjörn hafði kannað það. Brúará er ákaflega falleg, breið, blá og djúp þar sem hún liðast í stórkostlegu umhverfinu og veðrið lék sannarlega við okkur. Í Úthlíðarhrauninu skýrðust götur og mörgum varð létt þó vissulega hefði verið spennandi áskorun að ríða torfærurnar. Það var glaðbeittur hópur sem reið í réttina í Úthlíð eftir fyrstu dagleiðina.

Það hefur verið þróun undanfarinna ára í Sörlaferðum að blanda saman útreiðum og úttekt á menningu og atvinnuháttum þeirra landsvæða sem við ferðumst um. Við skelltum okkur í rúturnar og ókum sem leið lá á Flúðir þar sem forsvarmenn Límtrés tóku á móti okkur með eftirminnilegum hætti. Menn fengu gott í magann og svalandi brynningu meðan starfsemi fyrirtækisins var kynnt og síðan var framleiðsluferlið skoðað. Það var mjög ánægjulegt að sjá hve framsækið og sterkt fyrirtæki hefur haslað sér völl í uppsveitunum – þessi starfsemi hefur mikil áhrif á búsetu og menningu á svæðinu. Sörlafélagar þakka frábærar móttökur og áhugaverða kynningu á starfsemi fyrirtækisins.

Menn voru hæfilega þreyttir og eftir að hafa borðað grillaðan silung fóru margir að safna kröftum fyrir komandi átök. Kvöldvakan var í styttra lagi þar sem skemmtanastjóri ferðarinnar var sofnaður kl. 9.

17. júní
Þjóðhátíðardagurinn rann upp heiður og fagur. Mannskapurinn var ferjaður í Úthlíð og hrossunum smalað. Þegar hópurinn var orðinn klár bættist okkur liðsauki þegar Bogga dýralæknir og Hanna María mættu í túrinn. Þeim var fagnað eins og þjóðhöfðingum enda hafði Hanna María fengið Grímuverðlaunin kvöldið áður sem leikkona ársins í aðalhlutverki. Þar með var túrinn fullskipaður.

Það var sprettur á stóðinu þar sem við þustum með og yfir Andalækinn óteljandi sinnum með tilheyrandi buslugangi. Einhver féll í ána, auðvitað þar sem hún var dýpst, og kannaði hvort nokkra veiði væri að hafa. Gerði lítið úr veiðihorfum en gladdist því meir yfir góðum þurrki í sólinni.

Á Tjarnarheiðinni lentum við saman við stóð sem ekki gekk að reka frá. Töldum okkur hafa náð tökuhrossunum úr þegar við héldum áfram og riðum sem leið lá í Reykholt. Bjarni í Bjarnabúð var búinn að græja fyrir okkur flotta aðstöðu og félagarnir sem ekki voru í hnakknum, girtu rennu í hólfið. Það var glæsilegur hópur og vakti talsverða athygli þegar 140 hross og 50 knapar riðu í áninguna í Reykholti. Klettur er veitingastaður í skemmtilegu bjálkahúsi í skjóli hárra trjáa þar sem lögð er áhersla á notalegt andrúmsloft. Hestamenn eru velkomnir og aðstaða öll til fyrirmyndar bæði fyrir menn og hross. Þangað skunduðum við nú félagarnir og fengum góðar móttökur. Súpur, brauð og ískalt öl var teygað í 25 stiga hita og sumir rifu sig bókstaflega úr fötunum í sólinni. Það var sannarlega glatt á hjalla og við þökkum eigendum Kletts frábæran viðurgjörning og eigum öll eftir að koma aftur.

Eftir velheppnaða áningu héldum við sem leið lá með Biskupstungnabraut yfir brúna við Bræðratungu og sveitavegina að Faxa, fram hjá Einholti og heim í Kjarnholt. Nú voru menn og hestar sameinaðir og hressilegur var spretturinn heim. Að sjálfsögðu vorum við þjóðleg í tilefni dagsins og borðuðum hangikjöt, uppstúf og grænar og nú tókst kvöldvakan með afbrigðum vel – þær stöllur Hanna María Karls og Þuríður Sigurðar slógu rækilega í gegn með túlkun sinni á „Þú komst í Hlaðið á hvítum hesti” – Sörlavökur eru engu líkar.

Laugardagurinn 18. júní
Veðurguðirnir voru enn á okkar bandi og við lögðum upp frá Kjarnholtum í blíðu. Rákum af stað og lentum í smáátökum þegar ríða þurfti uppi hross sem sáu heimleiðis og vildu þangað. Riðum hjá Gýgjahólskoti að Brattholti og austur að gljúfrum Hvítár sem eru dýpst um 70 m. Við riðum eftir brúnum gljúfursins og upplifðum smæð okkar og krafta náttúrunnar sterkt. Gullfoss er annálaður fyrir fegurð sína. Hann fellur í tveimur þrepum og er samtals 32 m hár. Talið er líklegt að fossinn hafi hlotið nafn sitt vegna þess að gullinn kvöldroði á jökulvatninu hafi minnt menn á gull, eða þá vegna regnbogans sem oft sést í sólskini í vatnsúðanum frá fossinum. Það var ekki ónýtt að staldra við hjá Gullfossi.

Héldum áfram sem leið lá inná Kjalveg, börðum þar á vegleysum um stund eða þangað til við sveigðum inn á Haukadalsheiðina en svæðið allt inn að Sandvatni og Fari ber þetta nafn. Fyrrum var heiðin gróðri vaxin með mýrum og mólendi. Síðustu tvær aldirnar hefur það orðið auðnin ein, allt fram á brúnir Haukadals, en þar hefur verið unnið mikið starf við uppgræðslu síðustu áratugina. Það var dulúð í loftinu þar sem sólstafir lýstu niður í auðnina og skúraleiðingar liðu um sveitirnar en aldrei á okkur sem hefðum gjarnan þegið smá rykbindingu. Þetta var lengsta dagleið ferðarinnar og þótti sumum nóg um og talsverðar umræður urðu um merkingu hugtaksins “vel þjálfaður hestur”. Sumir komu sterkir inn en aðrir voru með óþarflega langan písk. Pálmi rekstrarstjóri hafði í mörgu að snúast þar sem sumir rákust betur en aðrir og á það bæði við um menn og hesta – allt hafði þetta þó tilhneigingu til að lerast.

Það var stórfengleg tilfinning að ríða inn í lúpínustóð í blóma og þaðan inn í vaxandi gróðurinn og að síðustu hina miklu Haukadalsskóga allt niður að Geysi. Hinar miklu andstæður í umhverfinu verkuðu afar sterkt, um mann hríslaðist unaðshrollur að sjá tignarlegt stóðið renna göturnar niður skóginn í langri óslitinni lest. Það er fátt sem jafnast á við að upplifa náttúruna ríðandi.

Við áðum í síðasta sinn á þessari dagleið neðst í skóginum. Stefndum á eyrar Tungufljótsins og svo yfir það á vaði móts við Kjarnholt. Það var glæsilegt að horfa á hópinn leggja á fljótið. Sumir blotnuðu meir en aðrir, en mjög aðdjúpt var við bakkann hinu megin árinnar, engum þó til tjóns.

Hann var hressilegur spretturinn heim, heiti potturinn beið okkar og síðan grilluð læri með öllu hugsanlegu meðlæti. Harmonikkuleikari úr sveitinni heimsótti okkur og gladdi með hressilegum tónum. Félagarnir fögnuðu lífinu og tilverunni langt fram í bjarta nóttina.

19. júní
Sunnudagurinn gekk í garð, fyrr en sumir hefðu viljað. Nú voru veðrabrigði, það rigndi sem aldrei fyrr. Hestunum var smalað heim og enn var lagt upp og stefnan tekin í austurátt yfir Brúarhlöð. Brúarhlöð eru þröngt og grunnt gljúfur sem Hvítá rennur um sunnan Tungufells í Hrunamannahreppi. Vegna þrengslanna er áin mjög djúp, a.m.k. 10 m undir brúnni. Jarðefnið, sem áin hefur grafið sig niður í, heitir þursaberg og er móberg blandað litlum, köntuðum blágrýtissteinum. Bergið þarna er mjög sérkennilegt og fallegt að horfa á klettana sem áin hefur sorfið í tímans rás. Nú var stefnan tekin upp á Skerslið þaðan sem víða sést í góðu skyggni. Útsýnið hefði mátt vera betra en nú stytti upp. Héldum áfram sem leið lá að Fossi og þaðan inn á hina fornu rekstraleið Hreppamanna, niður Kirkjuskarð á Hrunaveginn og þaðan upp Hreppaveginn til baka. Nú var riðið fyrir Skerslið. Reksturinn gekk eins og í sögu, nema merin, sem kom í ljós að við höfðum “stolið” á Tjarnarheiðinni, vildi ekki lúta lögmálum rekstrarins og reyndi talsvert á þolrif forreiðarinnar. Allt fór þó vel og hópurinn skilaði sér heim glaður og hress. Frönsk kjötsúpa að hætti Diddu, kætti bragðlaukana þetta síðasta kvöld og lagið var tekið svo undir tók í Jarlhettunum (kannski smá ýkjur) að Sörla sið.

20. júní
Allt verður enda að taka og á mánudagsmorgni tíndu félagarnir saman hafurtaskið. Menn ýmist keyrðu hrossunum, riðu heim eða fengu að dvelja áfram í Kjarnholtum þar sem frekari ferðalög voru í kortunum hjá sumum. Menn kysstust og kvöddust með heitstrengingum um að vera með næst og glöddust yfir velheppnaðri ferð.

Styrkur Sörlaferða hefur legið í góðri samvinnu og samhug allra sem taka þátt. Félagarnir deila ábyrgð og leysa í sameiningu þau mál sem upp koma – það er alltaf eitthvað óvænt sem gerist. Það er einlæg ósk mín að þessir eiginleikar verði áfram sem hingað til aðall ferðalaga á vegum Sörla. Ferðanefndin þakkar félögunum samfylgdina um Biskupstungur og hlakkar til endurfunda á myndakvöldi í október.

Fyrir hönd ferðanefndar,
Margrét Friðriksdóttir