Það þótti einhverjum glapræði þegar ferðanefndin ákvað að taka stefnuna norður í land í sumarferð og það um miðjan júní. Menn töluðu um snjó og hraglanda, beitarleysi, kulda og trekk. Ekki verður því neitað að undir byggi vottur af kvíða fyrir vondu vori og harðindum - en guðirnir voru okkur hliðhollir og sumarið gekk í garð í öllum fjórðungum, hratt og örugglega.

Undirbúningur ferðarinnar hafði staðið lengi og margir komið við sögu svo allt gæti gengið upp. Heilt hótel beið okkar splunkunýtt, Hótel Hóp, með aðstöðu sem við höfum hingað til ekki séð betri og þykjumst nú góðu vön. Semja þurfti við rútufyrirtæki um flutning á mönnum og Guðbrand Óla um hestana norður og suður aftur. Konráð á Böðvarshólum skipulagði reiðleiðir og sá um leiðsögn fyrir okkur. Konni stóð sig frábærlega enda góður félagi og vanur reiðmaður - fengum ekki ónýtan rekstrarmann til liðs við okkur þar.

Veðurspáin var hagstæð og allt benti til að ferðin gæti heppnast vel þegar við lögðum í hann norður, miðvikudaginn 16. júní, glöð í sinni og spennt fyrir því sem í vændum var.

Á Hótel Hópi er frábær aðstaða. Við vorum annar hópurinn sem naut þess að gista hið nýja hótel sem hefur verið rifið upp á methraða, í húsi gamla barnaskólans á Þorfinnsstöðum. Flestir nýttu sér það að gista inni en þeir sem ekki komust fyrir, settu sig niður í garðinum umhverfis með fellihýsi.

Vatnsnesið er eitt best varðveitta leyndarmál Norðurlands. Að minnsta kosti voru þeir ótrúlega fáir, af ferðafélögunum, sem höfðu komið áður á þessar slóðir. Þarna eru miklar andstæður, grösugir balar og sóleyjastóð meðfram vegum, fjöll og firnindi, stuðlaberg og klettar svo ekki sé minnst á vötnin sem margir halda að séu hluti Húnaflóans og setja mikinn svip á umhverfið.

Við borðuðum seint enda menn og hestar að tínast á staðinn langt fram eftir kvöldi. Sumir voru aðeins að villast um Húnaþing en áður en sumarnóttin lagðist að voru 43 Sörlafélagar mættir og hrossin orðin 107.

17. júní
Þjóðhátíðardagurinn rann upp og nú fór aðeins um mannskapinn. Það hafði snjóað í fjöll um nóttina, hitastigið aðeins 3 gráður og ansi kuldalegt um að litast. Hópurinn sem sá um hestana þennan dag klæddi sig í allt lauslegt og setti í herðarnar þegar hann lagði út í rigningarhraglandann að smala stóðinu. Þetta voru þó óþarfa áhyggjur, því á meðan hestunum var smalað í aðhald, hækkaði hitastigið um einar 10 gráður og sólin bræddi skýin burt.

Þegar við stigum í hnakkinn var komið hið allra besta reiðveður, bjart og sólríkt og ekki ónýtt að ríða út nesið og sjá víðátturnar opnast til hafs. Reksturinn varð fljótlega viðráðanlegur og við fórum þetta í góðum sprettum og áðum vel á milli. Í síðustu áningunni á þessari dagleið tókst Húnvetningum í fyrsta en ekki síðasta sinn að gera okkur orðlaus -það var þegar við komum að Krossanesi og höfðum fengið að stinga hrossunum í hólf. Í fjárhúsunum var búið að dekka þvílíkt veisluborð að menn höfðu vart annað eins séð. Hjónin Benni og Agga ásamt dótturinni Ragnhildi buðu okkur í kaffi og "með'ðí" undir yndislegri harmonikkutónlist, betra kaffi hef ég aldrei fengið og meðlætið sló öll met - a.m.k. 100 sortir, bæði smurt og sætt!

Það var sæll og glaðvær hópur sem sleppti hestunum við Saurbæ á Vatnsnesi þennan fyrsta dag í ferð. Rútan var komin að flytja mannskapinn heim. Í bakaleiðinni gengum við um friðlandið í Hindisvík og litum á sel og að sjálfsögðu skoðuðum við hinn mikilfenglega Hvítserk, sem er 15 metra hár brimsorfinn berggangur úr blágrýti, en þar er sjón sögu ríkari.

Um kvöldið reyndum við að endurgjalda gestristni ábúendanna í Krossanesi og buðum þeim í grillaðan silung. Það hefði einhver átt að reyna að segja okkur þarna um morguninn að við myndum dekka langborð í garðinum um kvöldið og hvergi sæist ský á himni. Silungurinn var "bara" snilld að vanda og í kjölfarið tók við kvöldvaka að hætti Sörla enda skemmtu félagarnir sér hið besta bæði við leik- og sönglist.

18. júní
Föstudagurinn gekk í garð. Rútan flutti okkur í Saurbæ þar sem allt var gert klárt fyrir annan dag ferðar. Nú skyldi riðið yfir Vatnsnesfjall gamla þjóðleið, svokallaðar Heiðargötur. Vatnsnesfjall setur mikinn svip á Vestur-Húnavatnssýslu. Hæsti tindur þess er Þrælsfell 906 m yfir sjávarmáli. Fjölmargir dalir ganga inn í fjallið allt um kring.

Vel gekk af stað með stóðið, við riðum framhjá kirkjustaðnum að Tjörn. Frægastir presta Tjarnarkirkjunnar eru án vafa séra Sigurður Norland frá Hindisvík og eftirmaður hans séra Róbert Jack sem var jafnframt síðasti prestur er sat á Tjörn. Í kirkjugarðinum eru leiði Agnesar og Friðriks sem dæmd voru til lífláts og tekin af lífi árið 1830 síðust Íslendinga.

Beygðum inn á afleggjarann að Katadal. Katadalur er farinn í eyði en þar kúra síðustu bæirnir sem sumarhús, þar sem veginum sleppir, framarlega í dalnum. Við Egilsstaði höfðu menn hestaskipti og létu sig hlakka til að ferðast um óbyggðir. Stóðið sprakk þegar við fórum af stað og hrossin óðu hvert í sína áttina hvað eftir annað. Það var bókstaflega riðið í loftinu inn Katadalinn allan og hann er langur. Áin sem liðast eftir dalbotninum var krossuð sitt á hvað með miklum buslugangi og ekki alls staðar á besta vaði. Dalurinn þrengist þegar innar dregur og þar fór að ganga betur. Innst er snarbratt einstigi, svokölluð Kattarrófa, sem liðast uppá Heiðargöturnar. Þar tókst að halda stóðinu slöku um stund áður en við byrjuðum að feta okkur upp Kattarrófuna sem reyndist ekki nærri því eins ægileg og maður hafði búið sig undir og því létt framundan.

Hinar svokölluðu Heiðargötur voru talsvert ógreinilegri en maður hefði búist við af
"fornri þjóðleið" og svo var stóðið ekki alveg sammála knöpunum um hvar best væri að fara. Skemmst er frá því að segja að fjallið er alsett pyttum og mýrarflákum af verstu gerð, vægast sagt erfitt yfirferðar. Margir urðu til þess að faðma móðurjörðina þennan dag og stundum óljóst hver rak hvern í rekstrinum en allir komust niður að Þverárrétt, bæði menn og hestar. Þó sumir væru svolítið sjokkeraðir, þá varð enginn fyrir tjóni sem ekki varð bætt og þegar Ragna, húsfreyja á Böðvarshólum, var búin að ná öllum inn í réttarhúsið í kaffi og kleinur, svo ekki sé nú minnst á kaldan öl, þá gátu allir hlegið og glaðst og enginn hefði viljað missa af þessum legg í ferðinni.

Eftir trakteringarnar við Þverárrétt (þar sem maður endaði með að brúka hafnfirskan kamar), lá leiðin heim í Þorfinnsstaði þar sem undirbúningur hófst fljótlega að kvöldverði - grilluðum lambalærum með tilheyrandi veisluföngum. Eftir vel valin skemmtiatriði var svo slegið upp dansleik og þá meina ég alvöru balli. Það voru að sjálfsögðu Húnvetningar sem komu, sáu og sigruðu þetta kvöld og héldu uppi mögnuðu stuði fram á nótt.

19. júní
Laugardeginum var heilsað með morgunleikfimi á hlaðinu undir styrkri stjórn Bjarna Ásgeirssonar. Konurnar í hópnum voru allar klæddar bleikum bolum í tilefni kvennahlaupsins sem bar upp á sjálfan kvenréttindadaginn að þessu sinni. Mikil tilhlökkun lá í loftinu því nú var komið að hápunkti ferðarinnar, að ríða yfir Hópið. Lögðum í'ann og riðum út með Nesbjörgunum vestan megin, fetuðum okkur svo yfir þau og niður að austanverðu. Komum í Vaðhvamm þar sem hægt var að æja og hafa hestaskipti. Það var mjög sérstakt að horfa yfir þetta vatnsflæmi sem við vorum að fara yfir og ekki laust við að um mann færi smá beygur. - Hversu djúpt er þetta eiginlega?

Mjór áll var upp við land en svo er örgrunnt vatn á glerhörðum sandi. Hrossin kunnu sannarlega að meta undirlagið og spretturinn - maður minn! Forreiðin mátti hafa sig alla við að halda sér fyrir framan og ekki gafst mikill tími til að átta sig á því hvað gekk á fyrir aftan. Þegar við vorum komin vel áleiðis yfir vötnin og tókst að hægja aðeins á stóðinu kom í ljós að ekki var allt með felldu, eftirreiðin sást hvergi og greinilegt að eitthvað vantaði af hrossum.

Allir skiluðu sér þó á endanum yfir, utan einn hestur sem hljóp á haf út - merkileg skepna með sjálfstæðan vilja. Það sem hafði gerst var að heimahestar, sem voru í för, höfðu engan áhuga á að leggja í vatnið og lenti eftirreiðin því í miklum hremmingum að koma þeim af stað. Það tókst á endanum og hópurinn skilaði sér allur í Þingeyrar heldur síðar en ráð var fyrir gert. Ferðalagið yfir Hópið var fest á filmu og ekki ónýtt fyrir Sörlafélaga sem "meikuðu" það á baksíðu Moggans í fyrra að komast í sjónvarpið í ár! Viðtöl voru tekin og voru menn rjóðir í kinnum og heldur betur sælir með daginn. Eini skugginn sem á bar, var að enn vantaði einn hest. Eftir nokkur fundarhöld var ákveðið að gera út leitarflokk á bíl, aðrir fóru um borð í rútuna en dagskrá dagsins var rétt að hefjast.

Við ókum heim á Hótel Hóp þar sem mannskapurinn sótti sundgræjur og föt til skiptanna. Svo var farið sem leið lá til Hvammstanga í sund - en vegna tímaskorts var harðbannað að fara í annað en sturtu. Við vorum boðin í hanastél í prjónaverksmiðjuna Ísprjón á Hvammstanga þar sem Stefán Eiríksson ræður ríkjum. Móttakan þar var í húnvetnskum stíl, ekkert til sparað í veitingum hvorki í föstu né fljótandi formi. Þarna voru svo fleiri Sörlafélagar mættir (sem höfðu setið heima og nagað sig í handabökin að kýla ekki á túrinn) - og slógust með í förina. Ísprjón er mikið og öflugt fyrirtæki með glæsilega framleiðslu úr húnverskri ull - enda ófáir sem skelltu sér á peysu eða tvær.

Leitarmennirnir skiluðu sér fyrr en ráð var fyrir gert og náðu okkur. Hesturinn fannst heill á húfi og var riðið heim. Pálma rekstrarstjóra hafði hinsvegar ekki leiðst þessi óvænta viðbót við yfirferðina um Hópið og ekki þykir mér ólíklegt að hann muni sjást aftur á þessum slóðum.

Frá Hvammstanga lá leiðin á árlega ljósahátíð Vatnsnesinga í Hamarsbúð "Bjartar nætur". Hún er haldin við sumarsólstöður ár hvert og er þá m.a. slegið upp veislu með fjöruhlaðborði sem mikið kveður að. Húsfreyjufélagið í sveitinni eldar upp á gamla móðinn og leggur allt kapp á að reiða fram mat sem hélt lífi og fjöri í Vatnsnesingum til forna. - Vatnsnesið er nefnilega matarkista. Á matseðlinum var t.d. grillað hnísukjöt, blóðpönnukökur, svartfugl soðinn og hrár, súrsuð hænuegg, selshreyfar og ótalmargt fleira. Það var ótrúlega spennandi að raða á diskinn sinn og enn meiri upplifun að innbyrða lystisemdirnar.

Eftir matinn mátti heyra kvæðamenn kveða rímur, þá var uppboð og að sjálfsögðu stiginn dans fram á nótt - þetta var mikið ævintýri norður við Dumbshaf. En við máttum halda heim til að endurnýja krafta fyrir morgundaginn.

20. júní
Sunnudagurinn rann upp bjartur og fagur. Rútan flutti okkur til Þingeyra þar sem við skoðuðum kirkjuna. Þingeyrakirkja var byggð á árunum 1864-1877. Kirkjan er talin ein af merkustu byggingum landsins að gerð og sögu. Byggð í rómverskum stíl með tæplega eins metra þykkum veggjum. Í loftinu eiga að vera 1000 gylltar störnur og sömuleiðis eiga gluggar kirkjunnar að vera 1000 smáar rúður. Við fengum góða leiðsögn á staðnum og þótti mikið til um fegurð kirkjunnar og þessa miklu steinhleðslu - grjótið í hana er fengið úr Nesbjörgunum handan Hópsins og hefur það verið mikið þrekvirki að afla efnisins.

Nú ákváðum við að breyta aðeins til. Við höfðum farið yfir Hópið á miklum spretti daginn áður og þótti líklegt að hrossin sæktu ekki síður til baka. Nú skyldum við teyma, svo betur yrði ráðið við yfirferð og áningar. Lögðum á vötnin talsvert norðar en fyrri daginn og það var stórkostlegt að upplifa þessar sérstöku aðstæður sem þarna eru. Brosin voru breið og menn nutu hvers augnabliks. Þegar við fórum að nálgast land, nyrst við Nesbjörgin, sást að þarna gæti verið heldur meira dýpi en við Vaðhvamminn daginn áður. Állinn var mun breiðari og hópurinn lagði varlega á djúpið. Allt virtist ganga vel, vatnið rétt í kvið, þar til einn hvarf, hestur og nærri tveggja metra knapi. Það rétt sást í blánasirnar á reiðhestinum þar sem hann barðist um í kviksyndinu. - Við hlið hans sogaðist frúin niður á hesti sínum en forðaði sér snarlega af baki - óhugguleg sjón vægast sagt. Þetta tók þó fljótt af og hestarnir náðu sér upp fyrr en varði. Knaparnir voru hinsvegar blautir yst sem innst. Þarna höfðu þau hjón lent í sandbleytu hún getur myndast á þessum slóðum og því betra að fara varlega.

Það var hamingjustund þegar allir höfðu náð landi og nú var hægt að stoppa hvar sem var. Riðum fyrir björgin og svo í gegnum Sigríðarstaðalandið á góðum götum gegnum tún og grósku - áleiðis heim - ekki ástæða til að slóra, enda sumir hundblautir.

Það er alltaf gaman að ríða síðasta sprettinn í ferð og margir tóku til kostanna, glaðir í sinni. Um kvöldið fengum við franska kjötsúpu "a'la Diddfríður" - sem rann ljúflega niður með miklu brauði. Skemmtinefndin átti enn tromp uppi í erminni svo kvöldvakan klikkaði ekki. Þá kom þessi frábæra tillaga að kóróna túrinn í sumarnóttinni og fara að skoða Borgarvirkið, sem er rúst frá víkingaöld. Virkið er myndað úr 10-15 m háu stuðlabergi og er ein af merkustu fornminjum landsins. Þarna í hlöðnu, þverhníptu Borgarvirkinu nutum við þess að horfa á sólina setjast og koma jafnharðan upp aftur. - Sumarsólstöður á Íslandi eru engu líkar. Menn gengu til náða sælir og þreyttir með sól í sinni og ljúfa næringu í sálinni.

21. júní
Þá var hann runninn upp brottfarardagurinn. Smöluðum saman hrossunum og svo mættu hestaflutningabílarnir um hádegið. Það þurfti gott skipulag að raða á bílana svo vel færi. Allir hestar fengu far, ýmist í hagann eða heim í Hafnarfjörð. Svo féllust menn í faðma að góðum sið, kysstust og kvöddust áður en hver hélt sína leið.

Ferðanefndin þakkar félögunum samfylgdina í sumar og Húnvetningum frábærar móttökur. Vatnsnesferðin verður í góðri geymd.

Margrét Friðriksdóttir